Luisteren lijkt misschien eenvoudig. We doen het elke dag, in gesprekken met collega’s, inwoners of vrienden. Toch blijkt in de praktijk dat écht luisteren een stuk lastiger is dan het lijkt. In de Participatiepodcast gaat Saskia Fokkema in gesprek met Isa Bais, die van luisteren haar werk heeft gemaakt. Haar boodschap is helder: luisteren is geen trucje, maar een ambacht dat aandacht, oefening en bewustzijn vraagt.

Luisteren is meer dan horen

Veel mensen denken dat luisteren betekent dat je informatie ontvangt. Iemand vertelt iets, en jij neemt dat tot je. Maar volgens Isa is luisteren veel actiever. Het gaat niet alleen om woorden, maar ook om wat eronder ligt: emoties, aannames en ervaringen.

Echt luisteren vraagt dat je aanwezig bent met je volle aandacht. Niet alleen met je hoofd, maar ook met je gevoel en je lichaam. Want terwijl iemand praat, ben je vaak al bezig met interpreteren, vergelijken of reageren. Juist dat maakt luisteren zo complex: je eigen gedachten zitten er continu doorheen.

Een van de grootste uitdagingen bij luisteren is je eigen referentiekader. Iedereen kijkt door een eigen bril naar de wereld. Die bril bepaalt wat je ziet, maar ook wat je niet ziet. En dus ook wat je hoort of mist.

Isa benadrukt dat goed luisteren begint bij bewustwording van die bril. Welke aannames heb je? Welke labels gebruik je? Denk bijvoorbeeld aan termen als “de boze burger”. Zodra je zo’n label gebruikt, wordt het moeilijker om nog open te luisteren. Je hoort dan vooral bevestiging van wat je al dacht.

Luisteren in participatie: van halen naar geven

Binnen participatieprocessen wordt luisteren vaak gezien als iets wat je “ophaalt”: meningen, ideeën, reacties. Maar Isa draait dat om. Volgens haar is luisteren juist iets wat je geeft.

Door te luisteren geef je aandacht, ruimte en erkenning. Je laat zien dat iemand ertoe doet. Dat verandert de dynamiek van een gesprek. In plaats van dat je iets komt halen, bouw je aan een relatie. En juist dat maakt participatie sterker en betekenisvoller.

Een belangrijk hulpmiddel bij luisteren is het stellen van open vragen. Vragen die beginnen met wat, hoe of waarom helpen om verder te komen dan het eerste antwoord. Ze nodigen uit tot verdieping.

Maar ook hier geldt: het is geen trucje. Een open vraag werkt alleen als die oprecht bedoeld is. Als je eigenlijk al weet wat je wilt horen, voelt de ander dat feilloos aan. Echt luisteren vraagt dus ook om echte nieuwsgierigheid.

Luisteren begint bij jezelf

Misschien wel de belangrijkste les uit het gesprek met Isa Bais is dat luisteren begint bij jezelf. Het gaat niet alleen over technieken, maar over houding en bewustzijn. Ben je bereid om je oordeel uit te stellen? Kun je echt aanwezig zijn bij de ander?

Dat maakt luisteren soms lastig, maar ook waardevol als je het echt kunt. Want juist door goed te luisteren, ontstaan betere gesprekken, meer begrip en sterkere verbindingen. En dat is uiteindelijk waar het om draait.

Luister voor meer tips naar de Participatie Podcast

Ben je benieuwd naar het hele gesprek over luisteren? Luister dan naar de aflevering ‘Echt goed luisteren, hoe doe je dat?’ van de Participatie Podcast. Dit kan via Spotify en de Apple Podcast.

Hulp nodig bij participatie?

Kun je wel wat hulp gebruiken bij jouw participatieproces? Of wil je zelf leren om beter te worden in participatie?

Volg een (incompany) training of kies voor de volledige leergang voor adviseur bewonersparticipatie bij Participatiecursus. Wij zijn de specialist voor maatwerk participatietrainingen.

Participatiebureau ParticipatieKracht staat voor je klaar met strategisch advies, participatiemanagement en gespreksleiding tijdens participatiebijeenkomsten. We helpen je graag verder met een goed doordacht participatieproces.